Samenvatting
Grammatica-overzicht · Voorzetsels en bepalingen
Voorzetsels, BVB, BWB, NWG, NWDG en WWG in dezelfde structuur als de aangeleverde tabellen.
Voorzetsels met accusatief
Deze geven vaak richting, beweging of traject aan.
| Voorzetsel | Betekenis | Voorbeeld | Vraag |
|---|---|---|---|
ad | naar, tot bij | ad urbem | waarheen? |
ante | voor | ante portam | waar? / wanneer? |
apud | bij | apud amicum | waar? |
in + acc. | naar, in, bij beweging | in urbem | waarheen? |
inter | tussen | inter amicos | waar? |
per | door, over | per viam | waarlangs? |
post | na, achter | post cenam | wanneer? |
trans | over | trans flumen | waarover? |
Voorzetsels met ablatief
Deze geven vaak plaats, rust, middel of begeleiding aan.
| Voorzetsel | Betekenis | Voorbeeld | Vraag |
|---|---|---|---|
in + abl. | in, op | in viā | waar? |
cum + abl. | met | cum amico | met wie? |
sine + abl. | zonder | sine timore | hoe? |
ex / e + abl. | uit | ex urbe | waarvandaan? |
ab / a + abl. | van, weg van | ab urbe | waarvandaan? |
de + abl. | van, over | de rege | waarover? |
Bijvoeglijke bepaling en bijwoordelijke bepaling
| Afkorting | Hoort bij | Vorm / naamval | Vraag | Voorbeeld |
|---|---|---|---|---|
| BVB | zelfstandig naamwoord | adjectief: zelfde naamval, genus en getal als de kern | Welke? Wat voor een? | dūrus dux = een strenge leider |
| BVB | zelfstandig naamwoord | genitief | Van wie? Van wat? | filius rēgis = de zoon van de koning |
| BWB | werkwoord of hele zin | voorzetsel + accusatief | Waarheen? Waarlangs? | ad urbem = naar de stad |
| BWB | werkwoord of hele zin | voorzetsel + ablatief | Waar? Wanneer? | in viā = op de weg |
| BWB | werkwoord of hele zin | ablatief zonder voorzetsel | Hoe? Waarmee? Waardoor? Wanneer? | gladiō = met een zwaard |
| BWB | werkwoord of hele zin | datief | Voor wie? Voor wat? | Marcō librum dat = hij geeft Marcus een boek |
Naamwoordelijk gezegde, naamwoordelijk deel van het gezegde en werkwoordelijk gezegde
| Afkorting | Hoort bij / bestaat uit | Vorm / naamval | Vraag | Voorbeeld |
|---|---|---|---|---|
| WWG | de persoonsvorm / het werkwoord | vervoegd werkwoord, geen naamval | Wat doet het onderwerp? | Milites dormiunt. = de soldaten slapen |
| NWG | koppelwerkwoord + NWDG | koppelwerkwoord + nominatief | Wie/wat/hoe is het onderwerp? | dūrus est in Dux dūrus est. |
| NWDG | deel van het NWG | substantief of adjectief in de nominatief | Wie/wat/hoe is het onderwerp? | dūrus in Dux dūrus est. |
Koppelwerkwoorden zijn: esse, fierī, manēre.